|
Ayrıca, Anayasa'yı yenileme inisiyatifini kullanırken, son seçimlerdeki % 47'lik oy oranını gösteren AKP'nin "ilk sivil anayasa" söylemine karşılık; 1924'e demokratik açıdan, "Atatürk'ün belirlediği üyelerden oluşan Meclis" eleştirisi getirilmektedir. 23. dönem TBMM'si ne kadar demokratik? TBMM'ye giren her üç partiye mensup üyeler, liderlerince belirlenmiş olduğuna göre, fark nerede? Nicelik olarak, tek kişi yerine 3 farklı kişi tarafından belirlenmiş oluyor. 83 yılda kaydedilen aşama yalnızca bu mu? Niteliğe gelince; Atatürk'ten daha iyi belirleme yaptıkları söylenebilir mi?
III-YAPILMASI GEREKEN
A) YÖNTEM: KİM VE NASIL YAPMALI (TÜMDEN YENİLEME)
Devlet veya rejim bakımından bir kırılma söz konusu olmadığına göre, mevcut rejim içerisinde yeni bir anayasa yapımında hangi yöntem kullanılmalıdır? Çağdaş bir anayasa için en demokratik olanı, halkla başlamak ve halkla tamamlamaktır. Süreci aşama aşama sıralamak gerekirse;
Mevcut kurulu meclisin (TBMM) olağan işleyişine devam etmesi kaydıyla, sırf anayasa yapmak üzere halk tarafından örneğin 100-150 kişilik temsili niteliğe sahip ve tarafsız bir meclis seçilmeli: bu kişilerin sonraki yaşamlarında siyaset yoluyla elde edilen makamlara aday olma haklarından vazgeçmeleri istenmelidir.
Anayasa taslağı, Kurucu Meclisin hazırlık çalışmaları sırasında toplumun katkı sunabilecek bütün kesimlerine açık olmalı, konunun enine boyuna tartışılmasına olanak tanınmalıdır.
Temsili Kurucu Meclis'ce kabul edilen metin kurulu meclis (TBMM) tarafından da teyid edildikten sonra, son sözü söylemek üzere halkoyuna sunulmalı; ancak red varsayımında halka tanınan seçenek de önceden belirlenmelidir.
B) İÇERİK: ANAYASA NASIL OLMALI?
1) KISA VE ÖZLÜ ANAYASA MÜMKÜN MÜ?
Bizde öteden beri kısa ve özet anayasa özlemi dile getirilerek, bunun ideal olduğu varsayımı yaygındır. Bunda da genellikle iki referans kullanılır: biri yerli (1924 TEK), diğeri deniz ötesi (1787 ABD Anayasası). Bu eğilimde şu iki değişken göz ardı edilir:
1924'ün 20. yüzyılın ilk yarısında yazılan bir anayasa olduğu: eğer nicelik, Anayasa'nın ölçüsü kabul edilseydi, en ideali 1921 olurdu. Oysa, II. Dünya Savaşı sonrası anayasacılık kuşağı, kısa ve özet anayasa geleneğini geride bırakmıştır. Şöyle ki; özgürlükler alanı, sosyal ve kültürel hakları da kapsamına almıştır. Bunları karşılamak için, devletin görev ve yetki alanı genişlediğinden, sosyal devletin gerekleri de anayasalara yansıtılmak zorunda kalınmıştır. Yine, liberal anayasalara hakim olan birey-devlet ikilisine ülke öğesi de bir sacayağı olarak eklenmiştir. Anayasa Mahkemesi gibi, hukuk devletinin temel mekanizmaları da hacim genişlemesi yaratmıştır.
ABD örneğine gelince; bugün yürürlükte olan ilk yazılı anayasa olduğu, genellikle göz ardı edilir. Bu nedenle, birçok kez değişikliğe tabi tutulmuştur. Fakat daha önemlisi, devlet biçiminin doğal sonucu olarak, aslında federe devlet anayasalarının yanı sıra, federal devlet anayasasının (50+1) varlığıdır.
Ancak belirleyici bu iki değişken, ne anayasanın alt düzey normların düzenleme alanına giren konuları içermesine, ne de anayasanın konusunu oluşturan alanlarda da çok fazla ayrıntıya inilmesine dayanak teşkil etmemelidir. İlke olarak Anayasa, yurttaşların |
|
|
