|
güdümünden çıkarmadaki etkisi ve her iki organı işbirliğine yönlendirmenin ötesinde, parti içi çekişmelerin ülke siyasetine yansımasının önüne geçilmesi açısından birden çok yarar sağlayabilir.
Günümüzde "bağımsız idari otoriteler" adı verilen uzman-özerk nitelikli düzenleyici ve denetleyici kurumlar, bir tür devlet içerisinde 4. erk olarak nitelenmektedir. Şu halde, değişik sektörlerdeki BİO'lar, amaçları doğrultusunda gözden geçirilerek, siyasal ve idari hiyerarşinin dışında, anayasal güvenceye kavuşturulmalı.
En önemli sorunlardan biri de, merkezi otorite ile yerinden yönetimler arasındaki ilişkilerin yeniden yapılandırılması sorunudur. Bu konu, aynı zamanda devletin "ülke" öğesine ilişkin anayasal kuralları kapsamına almaktadır. Şöyle ki; bölgeli veya federal devletlerde bölgeler ve federe devletler kendi yasalarına ve anayasalarına sahip olduğu için, ülke öğesine ilişkin düzenlemeler de öne çıkmaktadır. Buna karşılık, bizim gibi üniter devletlerde ülkenin, dolayısıyla çevre ve doğa ile kültürel varlıkların korunması birkaç anayasal hükümle sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle, yeni bir anayasada, aşırı merkezi yapıdan uzaklaşılması ölçüsünde hem Türkiye'nin yönetimi rasyonelleşir: bir yandan kamu hizmetlerinin etkililiği artar; öte yandan merkezi siyasal otoriteyi dengeleyici mekanizmalar oluşturulmuş olur. Bunların ötesinde, ülkenin kendisinin de korunmasına yönelik daha somut ve etkili düzenlemeleri gerçekleştirme olanağı yaratılmış olur.
Üniversiteler, "özerklik" ilkesi temelinde demokratik bir şekilde yapılandırılmalıdır.
cc) Yargı
Yargı erki, kurumsal güvence ve bağımsız statü ile, tarafsız, hızlı ve âdil yargıyı gerçekleştirebilecek biçimde yeniden yapılandırılmalı.
Sivil yargı-askeri yargı ikiliği terk edilmeli.
Yeni Anayasa, yürütme-yargı arası ayrılığı zedeleme riski ve yargı üzerinde vesayet etkisi yaratan kurallara yer vermemelidir (örneğin, HSYK'ya yürütme üyelerinin katılımı, vs).
Yargı bağımsızlığı ve yargıç güvencesinin yalnızca kurumsal düzenleme ile yerleştirilmesi söz konusu olamayacağından, mesleki formasyonun geliştirilmesine yönelik ilkeler de konulmalı.
Anayasa Mahkemesi'ne üye seçiminde, yeniden karma sisteme geçilmelidir. Aksi takdirde, özellikle dar bir meclis aritmetiğinin ve CB-Yasama-Yürütme iktidarlarının aynı siyasal partiden oluştuğu dönemlerde, erkler ayrılığı hedefinde sapmalar oluşması kaçınılmazdır.
Hukuk devletinin en yaşamsal öğesi olan, devlet organlarının her tür eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olması ilkesinin gereği yerine getirilmelidir. Denetlenemez işlemler kategorisinin gözden geçirilmesinin yanı sıra, belli süre denetim yasağı öngören düzenlemelerde makul süreler konmalıdır. Örneğin, baştan beri çağdaş anayasa yargısı ile çelişen 10 yıllık süre yasağı gibi bir kural, yeni Anayasa'da yer bulmamalıdır.
Anayasa Yargısı yeniden yapılandırılırken, anayasa şikayeti gibi yeni başvuru yolları konmasının yanı sıra, yeni denetim teknikleri de düşünülmeli. Örneğin, "İhmal yoluyla Anayasa'ya aykırılık" kurumu, yasamanın eylemsizlik, ihmal, geç kural koyma vb. sorun yaratan durumlara çözüm oluşturabilir.
Yetki, görev ve sorumluluk: Karar verme, önlem alma ya da normatif kural koymada hareketsizlik, ihmal ya da geç kalma, her üç devlet erkinin işleyişinde ciddi aksamalara neden olmaktadır. Örneğin, Anayasa'nın emrettiği kanunların çıkarılmaması, imzalanan - |
|
|
